Profesjonalny psycholog z Katowic. Dobra i tania pomoc psychologiczna w Katowicach.

Wnioski na użytek nauczania

W rozdziale 5. dowiedzieliśmy się, że skupianie uwagi i właściwe reagowanie (tzn. aktywne uczestnictwo) oraz znajomość wyników (w tym informacja zwrotna o możliwych kon- sekwencjach w postaci wzmocnień i kar) wchodzą do puli warunków ogólnych dla wszystkich typów nauczania opisanych przez Gagne’a (1970). Jeśli w przypadku któregoś ucznia warunki te (między innymi) nie zostaną spełnione, to wówczas nie nastąpi u niego uczenie się skojarzeń, rozróżnień, pojęć i reguł. Krótko mówiąc, dopóki uczeń nie uważa i nie uczestniczy w wykonywaniu zadania i dopóki nie otrzymuje informacji zwrotnej o skuteczności swej reakcji, dopóty uczenie się nie zachodzi – sposób wykonywania przezeń zadań nie ulega zmianie, a on sam w niczym się nie doskonali. Uwaga kieruje naszymi reakcjami, a sprzężenie zwrotne dostarcza informacji, które umożliwiają nam modyfikowanie naszych następnych reakcji tak, by były one bardziej efektywne.

Z obydwu powyższych stwierdzeń wynikają na użytek nauczania wnioski, zgodnie z którymi nauczanie powinno być zorganizowane tak, aby: 1) skłaniało każdego ucznia do skupienia uwagi i uczestnictwa, 2) dostarczało sprzężenia zwrotnego we właściwej formie i we właściwym czasie, umożliwiając modyfikowanie późniejszych reakcji. Każdy z tych wniosków omówimy w kategoriach, przytoczonych wyżej, poszczególnych reguł rozwoju.

Reguła zmieniającej się motywacji wskazuje, iż jednostki rodzą się z niepełnymi, wbudowanymi mechanizmami uwagi i reagowania na określone bodźce środowiskowe. Ciągły rozwój i rozbudowa tych mechanizmów zależą od właściwego ćwiczenia. Nauczanie powinno zapewniać takie ćwiczenia, a nie zakładać, że skupianie uwagi i właściwe reagowanie (uczestniczenie w zajęciach) są – lub „powinny” być – czymś naturalnym u każdego ucznia niezależnie od jego wieku i przeszłych doświadczeń. Wstępnie zaprogramowane zachowania uwagi i uczestnictwa są u wielu uczniów tak dalece zmodyfikowane przez doświadczenia jeszcze z okresu poprzedzającego przedszkole czy pierwszą klasę, że właściwe uczenie się w szkole bywa ogromnie utrudnione. Zachowanie niektórych takich dzieci, określanych mianem hiperaktywnych, opisała Virginia Douglas (1971). Dennis Scott (1974) wspomina o dzieciach w wieku przedszkolnym, które nauczyły się już tego, jak się nie uczyć. Opisuje on również program ćwiczeń, mających na celu poprawę ich zachowań z zakresu skupiania uwagi i właściwego reagowania16:

„Zanim dziecko osiągnie wiek szkolny wytwarza ono własny styl radzenia sobie z problemami: staje się to jego stylem uczenia się, który stosuje wobec zadań szkolnych. Niektóre dzieci – czy to dzięki temperamentowi, czy też dzięki ćwiczeniom – wypracowują sobie style znakomite. Prą do przodu, uzyskują wysokie wskaźniki inteligencji i w szkole funkcjonują doskonale. Inne dzieci, czy to z powodu zaburzeń temperamentalnych czy braków kulturowych, stosują styl, który daje w efekcie niepowodzenia. Nie- 16 Stott D. H. A presentive program for the primary grades, „Elementary School Journal”, 74(5). s. 300-304. 1974. powodzenia rodzą z kolei rozmaite sposoby unikania sytuacji. Unikanie może przybrać postać dążenia do odrywania się i rozpraszania uwagi lub pogrążania się w apatii. (…) Poczyniliśmy podobne obserwacje (niektóre dzieci nie wiedzą jak się uczyć) w odniesieniu do tych dzieci, które trajiają do nas z diagnozą upośledzenia percepcyjnego. W swych początkowych reakcjach rzeczywiście nie potrafią one rozróżniać liter alfabetu: zauważyliśmy jednak, że same nie dają sobie czasu na dokonanie takich rozróżnień. Dopóki nie zmieniły swych nawyków trafiania na los szczęścia, nie byliśmy w stanie wykryć – za pomocą testu lub w jakikolwiek inny sposób – jakie są ich zdolności percepcyjne”. Dalej Scott mówi o problemach, jakie stają przed nauczaniem w związku z faktem, iż wielu młodszych uczniów nie rozwinęło w sobie właściwych zachowań uwagi i uczestnictwa, przydatnych w skutecznym rozwiązywaniu zadań typu szkolnego 17:

„Niechęć do nauczania dzieci przedszkolnych elementów czytania 7 liczenia wynika z przekonania, że dzięki odwleczeniu systematycznej nauki ofiarujemy dziecku dłuższy okres wolnej od stresów szczęśliwości. Lecz systematyczna nauka niekoniecznie przecież musi być czymś nieprzyjemnym i związanym ze stresami. Chodzi o to, aby małemu dziecku, niezależnie od treści programu nauczania, nauka sprawiała radość. Oczywiście, gdy staje ono w obliczu materiału, który je zniechęca, dezorientuje i nie stwarza żadnych szans na nagrodę w postaci sukcesu, to niemożliwe jest spełnienie tych warunków. Jeśli dostarcza mu się odpowiednio stopniowanych doświadczeń, tak by dopomóc mu w tworzeniu skojarzeń i pojęć, wówczas otrzymuje ono wzmocnienie w postaci poczucia, że coś potrafi”.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.