Profesjonalny psycholog z Katowic. Dobra i tania pomoc psychologiczna w Katowicach.

ŚWIATOWY SYSTEM GOSPODARCZY

Gospodarka każdego współczesnego społeczeństwa jest powiązana z gospodarkami innych społeczeństw. Wallerstein (1974: 1979) opracował model gospodarki światowej, aby zbadać ekonomiczne i polityczne więzi łączące różne społeczeństwa. Twierdzi on, że istnieje centrum gospodarcze, do którego należą społeczeństwa wysoko uprzemysłowione, i znacznie większe peryferie, które tworzą społeczeństwa słabiej rozwinięte, zależne i wyzyskiwane przez uprzemysłowione centrum.

Wallerstein uważa, że stosunki między tymi dwoma typami gospodarki są neokolonialne – jest to nowa forma dawnego kolonializmu europejskiego. Wyzysk peryferii przez centrum przejawia się w dyktowaniu cen na towary w nich produkowane, w wysokim zadłużeniu będącym skutkiem niedostatecznej akumulacji kapitału i w potędze międzynarodowych korporacji zarządzanych z krajów należących do centrum.

Ustrój gospodarczy społeczeństw przedprzemysłowych został radykalnie zmieniony przez wynałazek pługa, zastosowanie siły pociągowej zwierząt, a zwłaszcza łepsze wykorzystanie źródeł energii, które doprowadziło do rewolucji przemysłowej. W konsekwencji, punkt ciężkości w działalności gospodarczej przeniósł się z produkcji surowców na wyrób gotowego produktu, a następnie na produkcję informacji i usług.

Nowoczesna gospodarka składa się z trzech sektorów: pierwszy dostarcza surowców, drugi przetwarza te surowce w gotowe wyroby, trzeci zajmuje się usługami. W innym ujęciu, gospodarka prywatna dzieli się na sektor centralny, w skład którego wchodzą duże przedsiębiorstwa o wysokim dochodzie, dominujące na swoich rynkach, i sektor peryferyjny, który tworzą mniejsze firmy, ściślej związane z określonym regionem geograficznym i ekonomicznie mniej stabilne. Obok tej dwusektorowej gospodarki prywatnej funkcjonuje kontrolowany przez rząd sektor państwowy: jest on zazwyczaj mniej wydajny niż sektor prywatny.

Omówiliśmy dwa typy idealne systemów ekonomicznych. Kapitalizm to gospodarka rynkowa, w niewielkim zakresie dopuszczająca interwencjonizm państwowy. W kapitalizmie kładzie się nacisk na własność prywatną, maksymalizację zysku i wolną konkurencję. Drugim typem jest gospodarka centralnie sterowana. W socjalizmie bogactwa naturalne i środki produkcji stanowią własność społeczną: gospodarka jest kontrolowana przez państwo, które dąży raczej do osiągnięcia celów wspólnych niż indywidualnych. Komunizm, wyższe stadium socjalizmu, zmierza do osiągnięcia stanu zarówno społecznej, jak i ekonomicznej równości. Do tej pory żadne społeczeństwo nie doszło do takiego poziomu. Gospodarka większości społeczeństw stanowi połączenie obu tych systemów ekonomicznych: przykładem takiego połączenia jest demokratyczny socjalizm. Ogólnie rzecz biorąc, kapitalizm jest systemem bardziej produktywnym, podczas gdy socjalizm skuteczniej zmniejsza nierówności społeczne.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.