Profesjonalny psycholog z Katowic. Dobra i tania pomoc psychologiczna w Katowicach.

REAKCJE ODROCZONE

Podobnie jak w badaniach odruchów warunkowych również i w badaniach reakcji odroczonych wiele uwagi poświęcono najwcześniejszym ich przejawom. Brak jest ścisłych informacji co do występowania pierwszych reakcji odroczonych u dzieci (Babska, 1961), aczkolwiek przyjmuje się często, że można je obserwować w 8 miesiącu życia (Biihler, 1933). W okresie poprzedzającym, i to już u dzieci jednomiesięcznych występują pewne formy zachowań, które zdają się być przygotowaniem do tych reakcji.

Zachowaniem związanym, jak można przypuszczać, z reakcjami odroczonymi, jest utrzymywanie w ciągu pewnego czasu wzroku na miejscu, w którym zniknął przedmiot. Interesujące dane z tego zakresu podaje Ch. Biihler (1930, 1933). Badaniom poddawane były niemowlęta począwszy cd 1 miesiąca życia. Młodszym dzieciom pokazywano i następnie chowano twarz ludzką, starszym – zabawkę. Badania te wykazały, że czas utrzymania wzroku na miejscu, w którym zniknął przedmiot, wzrasta wyraźnie z wiekiem dzieci. W grupie dzieci od 1 do 8 miesięcy życia uzyskano następujące wyniki (tabela 1).

Wydłużenie się czasu, w którym dziecko spogląda na miejsce zniknięcia przedmiotu, nie jest jedynym wskaźnikiem rozwoju zachowań poprzedzających wystąpienie reakcji odroczonych. W wyniku badań 5 grup dzieci w wieku od 2 do 6 miesięcy Hetzer i Wislitzky (1930) podają, że o ile reakcje dzieci 2-miesięcznych na znikanie przedmiotu sprowadzają się do utrzymywania wzroku, to już dzieci 3-miesięczne przejawiają pewną aktywność ruchową w poszukiwaniu przedmiotu, a zachowanie dzieci 5- 6-miesięcznych wskazuje na występujące u nich oczekiwanie na ponowne ukazanie się przedmiotu.

Niektórzy autorzy podają, że u dzieci w 8 miesiącu życia uzyskuje się reakcje odroczone nawet wówczas, gdy po schowaniu przedmiotu (w okresie odroczenia) zaabsorbowane są one czymś innym (Biihler, 1933). Dziecko w tym wieku jest jednak zdolne tylko do bardzo krótkich okresów odroczenia i dopiero wraz z wiekiem okresy te wydłużają się. Wydłużenie okresu odroczenia jest wyraźną prawidłowością rozwojową (Skalet, 1931), aczkolwiek nie ma ogólnych, a jednocześnie ścisłych norm, które mogłyby być wykorzystywane w praktyce: wiele różnorodnych czynników wpływa na wyniki uzyskiwane w badaniach (Włodarski, 1958, 1965: Babska, 1961). Są to, oprócz szczegółowych warunków eksperymentalnych, takie czynniki, jak na przykład liczba elementów, spośród których trzeba dokonywać wyboru, rodzaj cech różnicujących, stopień ich zróżnicowania. Ponadto wchodzą w grę preferencje osób badanych, które także ulegają zmianom rozwojowym (Skalet, 1931: Babska, 1963).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.