Profesjonalny psycholog z Katowic. Dobra i tania pomoc psychologiczna w Katowicach.

Krytyka relatywizmu przeprowadzona przez Twardowskiego

Krytyka relatywizmu przeprowadzona przez Twardowskiego w rozprawie O tak zwanych prawdach względnych i w wykładach z etyki pt. O sceptycyzmie etycznym 10 pokrywa się w swoich intencjach z tą, której dokonał Husserl w I t. Badań logicznych, mając na celu odparcie psychologizmu jako sceptycznego relatywizmu. Przedstawmy pokrótce główne tezy anty- relatywistyczne Husserla wraz z ich argumentacją, by pokazać podobieństwo celów obu myślicieli i zdecydowane różnice w sposobie argumentacji tych samych tez.

Po zbadaniu argumentów przeciw relatywizmowi, subiektywizmowi i sceptycyzmowi zastosowanych przez Twardowskiego w obronie tezy absolutystycznej wobec problemu prawdy zauważamy, iż jego antyrelatywi- styczna postawa wolna jest od założeń ontologicznych i ważna niezależnie od stanowiska w sprawie zakresu i przedmiotu naszej wiedzy. Tymczasem u Husser- la – na co obecnie zwrócimy uwagę – teza antyre- latywistyczna i absolutystyczna związana jest z wieloma trudnymi do udowodnienia założeniami ontolo- gicznymi.

Husserl, podobnie jak Twardowski, relatywizmem nazywa sceptycyzm gnoseologiczny (indywidualistyczny i gatunkowy): krytyką pierwszego nie zajmuje się, twierdząc, że jest absurdalny, zwalcza natomiast subiektywizm antropologiczny, nazywany też psycholo- gizmem n. Argumenty Husserla przeciwko temu ostatniemu są następujące: 1) To, co prawdziwe, jest absolutnie prawdziwe, prawdziwe „samo w sobie”. Prawda jest identyczna dla wszystkich istot myślących, bez względu na to, czy są nimi ludzie, anioły czy bogowie. 2) Struktura gatunku jest faktem, więc czymś przypadkowym: opierać prawdę na przypadkowej strukturze gatunku znaczyłoby nadawać jej charakter faktu. Tymczasem prawda nie jest zależna od faktów, lecz przeciwnie – ma zdolność ich ustalania. Akt sądzenia jest faktem, lecz treść sądzenia – sąd, czymś całkowicie od faktów niezależnym, idealnym. 3) Gdyby prawda była związana ze strukturą gatunkową istotą sądzących, to można by pomyśleć, że ‚gdyby struktura ta nie istniała, nie byłoby też prawdy. Prowadzi to do nonsensownego wniosku, iż „jest prawdą, że nie ma prawdy”. 4) Względność prawdy pociąga za sobą względność istnienia świata. Przyznać rację antropo- logizmowi znaczy zgodzić się, że ze zmianą gatunku ludzkiego zmieniłby się także świat. Ten najważniejszy argument Husserla brzmi następująco: „Względność prawdy pociąga za sobą względność istnienia świata. Świat bowiem nie jest niczym innym, jak całkowitą przedmiotową jednością, odpowiadającą idealnemu systemowi wszystkich sądów prawdziwych o faktach i czymś od nich nieoddzielnym. Nie można subiekty wizować prawdy i absolutyzować jej przedmiotu, który jest tylko w prawdzie i poprzez prawdę. (Wówczas) nie istniałby (bowiem) świat w sobie, lecz jedynie świat dla nas czy dla innego rodzaju istot” 12.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.